Chiều cao con người đã thay đổi thế nào?

Trong vòng hơn một thế kỷ qua, chiều cao của con người ở rất nhiều quốc gia đã “thay đổi” đáng kể.

Hà Lan, vô địch chiều cao thế giới

Những năm trở lại đây, chiều cao trung bình ở các nước phát triển như Anh, Hoa Kỳ và Nhật Bản không ngừng “cải thiện”. Tuy nhiên, để nói về bước tiến tăng chiều cao trong vòng 150 qua thì Hà Lan mới chính là quốc gia vượt hơn hẳn các nước còn lại.

Theo đó, thanh niên Hà Lan có chiều cao trung bình vào khoảng 184cm đối với nam và 170cm đối với nữ. Chiều cao này trên thực tế cao hơn tổ tiên của họ vào giữa thế kỷ 19 khoảng 19cm. “Đó là một con số gây ấn tượng," John Komlos, giáo sư danh dự về lịch sử kinh tế tại Đại học Munich nói.

Chiều cao của người Hà Lan đã tăng 19cm so với tổ tiên ở thế kỷ 19

Chiều cao của người Hà Lan đã tăng 19cm so với tổ tiên ở thế kỷ 19

Vào những năm 1980, trước sự “đột phá” về chiều cao của nhiều quốc gia đã khơi nguồn cảm hứng để Komlos bắt tay vào nghiên cứu lịch sử chiều cao của con người. Lĩnh vực này tìm hiểu về chiều cao của một dân tộc có những thay đổi theo điều kiện chính trị, kinh tế và xã hội.

Nghiên cứu trên cho rằng, sự biến đổi về chiều cao của con người có mối liên hệ chặt chẽ giữa hai yếu tố: Chế độ ăn uống và bệnh tật. Điển hình như, nếu một người không ăn uống đủ chất hay cơ thể họ không thể hấp thu được các chất dinh dưỡng (do bệnh) thì khả năng phát triển chiều cao của người đó ít nhiều chịu ảnh hưởng. William Leonard, giáo sư nhân chủng học tại Đại học Tây Bắc ở Illinois, kết luận: “Yếu tố đằng sau sự tăng trưởng chiều cao ở con người là dinh dưỡng, sức khỏe và chất lượng cuộc sống”.

Chiều cao con người trong giai đoạn khó khăn

Vào khoảng thế kỷ 17, chiều cao của con người ở hầu hết các nước châu Âu chỉ đạt ở mức thấp. Cụ thể, chiều cao trung bình của người Pháp trong giai đoạn ấy cũng chỉ không quá 162cm. Bên cạnh đó, mùa đông khắc nghiệt hằng năm làm cho sản lượng mùa màng ở những nước này giảm xuống đáng kể. Chiến tranh bùng phát liên tục, từ cuộc Nội chiến ở Anh cho đến các cuộc chiến của Vua Louis XIV ở Pháp và cuộc chiến tranh kéo dài suốt 30 năm ở vùng mà ngày nay là nước Đức khiến Châu Âu gần như suy sụp ở thế kỷ 17.

Chiều cao của con người thay đổi theo điều kiện kinh tế và xã hội

Chiều cao của con người thay đổi theo điều kiện kinh tế và xã hội

Đầu thế kỷ 18, khi cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra, người dân từ khắp nơi chen chúc vào những khu ổ chuột ở các thành phố, nơi đây vốn được xem là nguồn gốc của đói nghèo và dịch bệnh. Thế nhưng vào nửa sau thế kỷ 19, những biến động xã hội đã khiến công cuộc sản xuất nông nghiệp ở đây phục hồi tích cực, nước máy và vệ sinh đô thị cũng như điều kiện kinh tế bắt đầu có những dấu hiệu khởi sắc. Người dân Tây Âu đã có những bước tăng vọt về chiều cao và tiếp tục cao thêm trong hàng chục năm sau đó.

Chiều cao người Mỹ

Trên thực tế, ở một số nước có nền công nghiệp phát triển như Mỹ, sự tăng trưởng chiều cao kể từ thế kỷ 19 đến nay gần như đã bão hòa. Từ cuộc chiến tranh cách mạng ở thế kỷ 18 cho đến Đệ nhị Thế chiến vào giữa thế kỷ 20, người Mỹ luôn cao hơn người dân các nước công nghiệp phát triển khác. Tuy nhiên đến nay, chiều cao trung bình của nước này chỉ ở khoảng 176cm ở nam và 163cm ở nữ. Người Mỹ gần như không cao thêm so với 45 năm trước và thấp hơn người Hà Lan ngày nay rất nhiều.

Tại sao người Mỹ lại không thể cao như Hà Lan?

Komlos cho rằng, do cách tiếp cận về dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe không đồng đều là nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt này. Theo ông, hàng triệu người dân Mỹ không có bảo hiểm y tế và rất ít khi đến bác sĩ kiểm tra sức khỏe. Ở Mỹ, những phụ nữ có thai không được hỗ trợ nhiều. Trong khi ở Hà Lan, họ lại được các y tá thường xuyên đến nhà thăm khám miễn phí. Hơn nữa, có đến 30% dân số Mỹ đang mắc chứng béo phì, do ăn quá nhiều thức ăn chứa calorie, đây cũng chính là nguyên nhân khiến chiều cao của họ không thể “đột phá” hơn nữa. “Nói đơn giản thì Coca-Cola, bánh kẹp, đồ ăn McDonald không thể khiến người Mỹ cao được như người Hà Lan,” Komlos nhấn mạnh.

Thức ăn nhanh khiến khiến chiều cao của người Mỹ không thể “đột phá”

Thức ăn nhanh khiến chiều cao của người Mỹ không thể “đột phá”

Di truyền không hoàn toàn quyết định chiều cao

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, di truyền có vai trò vô cùng quan trọng trong việc tăng trưởng chiều cao. Thế nhưng trên thực tế, yếu tố này chỉ quyết định 23% trong quá trình phát triển chiều cao ở mỗi người. Thử nhìn toàn cầu, đại đa số sự khác biệt về chiều cao ở các quốc gia là do khác biệt về điều kiện kinh tế - xã hội và chế độ dinh dưỡng chứ không phải do yếu tố di truyền.

CHIA SẺ